ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΚΙΩΝ


Το  Θέατρο Σκιών
&
ο Καραγκιόζης

Την καταγωγή ή καλύτερα την πατρότητα του θεάτρου σκιών διεκδικούν πολλές χώρες, ανάμεσά τους, η Ελλάδα, η Τουρκία, η Αίγυπτος, η Κίνα και πολλές άλλες.
Πολλοί μελετητές υποστηρίζουν ότι το θέατρο σκιών είναι ασιατικής προελεύσεως κι ότι από την Ασία μεταδόθηκε στην Ινδία και μετέπειτα στην Ευρώπη.
Ωστόσο τα πρώτα ιστορικά στοιχεία που έχουμε για την ύπαρξή του Θεάτρου Σκιών είναι η αναφορά γι’ αυτό σε μια κινέζικη εγκυκλοπαίδεια του 1000 μ.χ οπότε εικάζεται πως στην Κίνα γεννήθηκε το Θέατρο Σκιών.
Πιστεύεται δε πως η γέννησή του Κινέζικου θεάτρου Σκιών οφείλεται στο απλό γεγονός ότι οι Κινέζοι κάλυπταν τα παράθυρα τους με χαρτί και κατά συνέπεια το βράδυ καθώς το εσωτερικό του σπιτιού φωτιζόταν οι σκιές των ενοίκων προσέφεραν ένα ονειρικό θέαμα στους περαστικούς.
Το κινέζικο θέατρο σκιών είχε θρησκευτικό χαρακτήρα και οι φιγούρες του είναι πραγματικά δείγματα μεγάλης τέχνης.
Ο κινέζικος θρύλος λέει, πως ο θάνατος της ευνοούμενης του αυτοκράτορα Γιου Ντι τον 2° π.χ. αιώνα προκάλεσε μεγάλη θλίψη σε όλη την αυλή και πως χάρη στην εφεύρεση του θεάτρου σκιών, ο αυτοκράτορας ξαναβρήκε την παρουσία της αγαπημένης του που είχε χαθεί αφού κάποιος δημιούργησε την φιγούρα της και την παρουσίαζε σε λευκό φωτισμένο πανί.
Η τουρκική παράδοση λέει πως ο Karagoz ήταν υπαρκτό πρόσωπο και μάλιστα εργαζόταν ως χτίστης μαζί με τον φίλο του και επίσης υπαρκτό πρόσωπο Hachivat στην κατασκευή του παλατιού του Σουλτάνου Οχράν. Κατά την εργασία του εκεί καθώς ο Karagoz ήταν άνθρωπος με πνεύμα σατυρικό δεν έλεγε να ησυχάσει και με τα αστεία του στους υπόλοιπους εργάτες καθυστερούσε την κατασκευή του τζαμιού, τον σκότωσε ο σουλτάνος Οχράν (1326 — 1359). Μετά από το θάνατο του Karagoz ο Οχράν έπεσε σε βαθειά θλίψη καθώς και ο ίδιος διαπίστωσε ότι είχε ανάγκη τα αστεία του Καραγκόζ, έτσι ο Hachivat για να διασκεδάσει τον στεναχωρημένο Σουλτάνο έφτιαξε την φιγούρα του Karagoz από χαρτόνι, τέντωσε ένα λευκό πανί που φώτισε με λυχνάρια και παρουσίαζε τα αστεία του Karagoz στον Σουλτάνο.
Τόσο ευχαριστήθηκε ο Σουλτάνος με αυτή την κίνηση του Hachivat που του έδωσε την άδεια περιοδεύει στην Τουρκία και να παρουσιάζει τις ιστορίες του Karagoz όπου ήθελε ενώ δεν παρέλειψε να φτιάξει ένα ωραίο μνημείο στην Προύσα όπου λέγεται ότι τον ενταφίασε με μεγάλες τιμές τον Karagoz.
Ο Karagoz δε ήταν Έλληνας (αντίθεση με την υπόθεση ότι ήταν Τούρκος) στην καταγωγή και γι’ αυτό ο Σουλτάνος τον σκότωσε με τόση ευκολία. Επίσης το όνομα Karagoz σημαίνει μαυρομάτης στα τούρκικα και ήταν ένα συνηθισμένο φαινόμενο στους Υψηλόβαθμους να αναφέρονται στους κατώτερους τους κυρίως δούλους – εργάτες αντί του κανονικού τους ονόματος  με μια ονομασία που κυρίως δήλωνε κάτι έντονο από την εξωτερική τους εμφάνιση, Karagoz δε αποκαλούσαν όλους τους Έλληνες γιατί ήταν μαυρομάτηδες κατά την πλειοψηφία τους. Βάση αυτού του χαρακτηριστικού υπάρχει ένας ακόμα λόγος να είναι ο Karagoz δούλους άρα σε καμία περίπτωση Τούρκος στην καταγωγή του.
Επίσης μια άλλη παράδοση λέει πως ο Καραγκιόζης ήταν ταχυδρόμος του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Παλαιολόγου και ο Χατζηαβάτης ταχυδρόμος του σουλτάνου Αλαϊντίν.       Δεν είναι δε τυχαίο το ότι το επώνυμο Καραγκιόζης υπάρχει μέχρι τις μέρες μας και μάλιστα υπήρξε και βουλευτής της Ελλάδας με το επώνυμο αυτό.                 Αν επίσης προσέξουμε την φιγούρα του Καραγκιόζη θα δούμε ότι τα ρούχα που φορά σε συνάρτηση με τα χρώματα τους είναι μια έκφραση της καθαρά βυζαντινής περιόδου όπου υπήρχαν οι πράσινοι, οι κόκκινοι, οι μπλε… έτσι το όλο στοιχείο της φορεσιάς του έχει να κάνει με την κοινωνική του τάξη. Βέβαια με τον καιρό ο εκάστοτε Καραγκιοζοπαίχτης διαφοροποίησε τα χρώματα των φιγούρων με συνέπεια να αλλάξει η έκφραση ωστόσο η αναφορά γίνετε στην κλασική φιγούρα του Καραγκιόζη όπου στην ελληνική έκδοση φορά πράσινα – μπλε ρούχα (φτωχική τάξη) εν αντιθέσει με την τούρκικη έκδοση όπου φορά κόκκινα ρούχα (ανώτερη τάξη – όπως αυτή προέκυψε μετά τον θάνατό του).
Ο Τούρκος θεατρολόγος Μεντίν Αντ, τοποθετεί την πρώτη παράσταση Καραγκιόζη στην Αίγυπτο όπου εκεί την είδαν οι Τούρκοι για πρώτη φορά τον Karagous το 1517 και αποφάσισαν να τον εισαγάγουν και να τον βαπτίσουν συμπατριώτη τους.  Αμέσως μετά φρόντισαν και δημιούργησαν την δική τους παράδοση περί Karagoz για είναι κάτι εντελώς δικό τους από θέμα προφανώς εγωισμού και ιδιομορφίας του χαρακτήρα τους που είναι κατακτητικός.
Με την τεράστια οικονομική του δύναμη ο Σουλτάνος έφερε στην Κωνσταντινούπολη τους διασημότερους Αιγύπτιους καραγκιοζοπαίχτες ενώ στην ίδια πόλη έμενε και μια πανσπερμία λαών, θρησκειών και εθνοτήτων, από Έλληνες και Εβραίους μέχρι Αρμένιδες και Σλάβους έτσι ο Karagoz πλέον άρχισε να διαδίδετε και σε άλλους λαούς.
Ο τούρκικος Karagoz είχε πιθανόν θρησκευτικό αρχικά χαρακτήρα αλλά βαδίζοντας στον 16ο αιώνα άρχισε να γίνεται πλατιά διαδεδομένος στην Οθωμανική αυτοκρατορία κι αποτελούσε πλέον την μόνη θεατρική λύση αφού η μουσουλμανική θρησκεία απαγορεύει το θέατρο με ανθρώπους ακόμα και την απλή ανθρώπινη αναπαράσταση.
Το κοινό του Καραγκόζ αρχικά αποτελούταν αποκλειστικά μόνο από άντρες και παρουσιάζονταν μόνο σε παλάτια και καφενεία. Αυτό γιατί ο Karagoz περιείχε πολλές ύβρεις ενώ η χυδαιότητα που προκαλούσε στο κοινό με την προέκταση του ανδρικού μορίου του ως αντικείμενο κίνησης αναρτημένο επάνω του αλλά και με την μορφή του  που το κεφάλι του που είχε σχήμα φαλού  έκαναν το θέαμα ακατάλληλο παρακολούθησης από γυναίκες και παιδιά.
Καθώς όμως τα χρόνια περνούσαν ήρθε η κατάργηση του μακριού ανδρικού μορίου  και η αντικατάστασή του από το γνωστό πλέον μακρύ του χέρι έτσι παραστάσεις του παίζονταν και σε σπίτι εύπορων Τούρκων όπου επιτρεπόταν η παρακολούθηση και στις γυναίκες και τα παιδιά παρά του ότι αρκετές ύβρεις παρέμειναν.
Η πρώτη είσοδος του Karagoz στην Ελλάδα πιστεύετε ότι έγινε από ένα Έλληνα Έμπορο Υδραίο στην καταγωγή τον Γιώργο  Μαυρομάτη που βρισκόμενος στην Τουρκία με τον βοηθό του Καλαματιανής καταγωγής Γιάννη Μπράχαλη κατά την διάρκεια επαγγελματικού τους ταξιδίου γνώρισαν το εκεί τούρκικο Θέατρο Σκιών και τον Karagoz και με το ανήσυχο πνεύμα που είχε ο Μπράχαλης σκέφθηκε ότι θα είχε απήχηση και στην Ελλάδα αυτό το είδος Θεάτρου. Έτσι ο Γιάννης Μπράχαλης αντιγράφοντας τις λιγοστές φιγούρες του τούρκικου Karagoz καθώς και τον τρόπο παιξίματος το έφερε στην Ελλάδα περίπου το 1855 σύμφωνα με τον Καραγκιοζολόγο Τζούλιο Καΐμη.
Επίσης εικάζετε ότι η πρώτη μορφή Θεάτρου Σκιών υπήρξε στην Αρχαία Ελλάδα κατά τα Ελευσίνια μυστήρια στα οποία μάλιστα το κυριότερο της μυσταγωγικής τελετής ήταν «τα δεικνυόμενα, δρώμενα και θεώμενα» με εντυπωσιακή εναλλαγή φωτός και σκότους. Ο Μέγας Αλέξανδρος που πήρε μαζί του στις εκστρατείες του στην ανατολή αυτό το θρησκευτικό Θέατρο το γνώρισε και στους λαούς που συναντούσε από όπου και οι άλλοι Λαοί της Ανατολής το συμπερίλαβαν στην αναβίωση των μυστηριακών θρησκειών τους γεγονός που βάσιμα σχετίζεται με την εξάπλωση του ελληνιστικού πολιτισμού κατά τους χρόνους του Μεγάλου Αλεξάνδρου και των διαδόχων του στην Ανατολή.     
Έτσι λοιπόν το μυστηριακό Θέατρο των Σκιών που βρίσκουμε στους Άραβες δεν μπορεί να είναι παρά το απομεινάρι της λατρείας των μυστηριακών θρησκειών που είχαν ακμάσει στην Ανατολή κατά τους Ελληνιστικούς χρόνους του Μ. Αλεξάνδρου εκτός Ελλάδας.
Κατά συνέπεια όχι μόνο πρέπει να αποδοθεί η καταγωγή του στους Έλληνες αλλά μπορούμε να διατυπώσουμε την υπόθεση ότι η τεχνική του Θεάτρου των Σκιών ανάγεται στα Ελευσίνια μυστήρια αν προσέξουμε ότι τα χαρακτηριστικά της ταιριάζουν απόλυτα με τις λιγοστές πληροφορίες που έχουμε για την κυριότερη τελετουργία τους. Έτσι οι Αιγύπτιοι και οι Τούρκοι έρχονται πολύ ποιο μετά από τους Έλληνες που αρχικά είχαν δικό τους Θέατρο Σκιών.
Το Θέατρο Σκιών επομένως είναι το πρώτο θέατρο  που εμφανίζεται στη νεότερη Ελλάδα και το επικρατέστερο για πολλά χρόνια σε αυτή αλλά και σε όλους τους γείτονες Λαούς της.
Η πρώτη γραπτή πληροφορία για παράσταση Καραγκιόζη στην Ελλάδα υπάρχει στην τοπική εφημερίδα του Ναυπλίου « Ταχύπτερος Φήμη» το 1841.
Η μαγεία αυτής της λαϊκής καλλιτεχνικής έκφρασης γοήτευσε το κοινό της εποχής, σε βαθμό τέτοιο που ο Μπράχαλης έστησε τον μπερντέ εντός του τότε δημοτικού κήπου των Αθηνών προτού εγκαταστήσει το Καραγκιοζοθεατρό του σε ένα καφενείο της περιοχής του Θησείου παρουσιάζοντας καθημερινά τουρκόφερτες παραστάσεις με ύβρεις και χυδαιότητα αντιγράφοντας κατά κάποιο τρόπο το στυλ της τούρκικης κουλτούρας καθιστώντας το έτσι και στην Ελλάδα θέαμα μόνο για άντρες και είδος τέχνης του υπόκοσμου.
Η μήτρα όμως που θα αναθρέψει, θα γεννήσει και θα αναγεννήσει τον ελληνικό Καραγκιόζη θα γίνει η Πάτρα όπου εκεί θα τον μεταφέρει το 1881 ο Χρ. Κόντος και θα τον κάνει Ρωμιό ο θρυλικός Καραγκιοζοπαίχτης Δημήτριος Σαρδούνης ή αλλιώς Μίμαρος όπως τον αποκαλούσαν από την ικανότητα του στην μιμική τέχνη των διαφόρων φωνών.
Ο Μίμαρος λοιπόν με την δύναμη της μιμητικής του, με την δημιουργία νέων τύπων φιγούρων αλλά και νέων ρεπερτορίων των παραστάσεων έδωσε νέα μορφή και νέα ζωή στο ελληνικό θέατρο σκιών ενώ η ανώτερη μόρφωσή του για την εποχή του (απόφοιτος σχολαρχείου) κατάφερε να βγάλει τον Καραγκιόζη από τον υπόκοσμο που συντηρούνταν και επιβίωνε και να τον κάνει ένα θέαμα οικογενειακό κατάλληλο για όλους χωρίς ύβρεις και χυδαιότητες.
Σπουδαίο στοιχείο ωστόσο όπου πρέπει να αναφερθεί είναι το ότι παραστάσεις τούρκικου Θεάτρου Σκιών με ήρωα τον Karagoz παιζόταν στην αυλή του Αλή Πασά στα Γιάννενα από κάποιον Καραγκιοζοπαίχτη Εβραίο - Γιαννιώτη που επί ονόματι  Ιάκωβος (μόνο το μικρό του όνομα σώζεται) ο οποίος και έβγαλε τον Καραγκόζ από το Σαράι του Αλή και τον περπάτησε στα γιαννιώτικα καφενεία μετατρέποντάς τον σε Καραγκιόζη και παρουσιάζοντάς τον στην ελληνική γλώσσα. Έτσι από τα Γιάννενα ο Καραγκιόζης κάνει μια περιοδεία ταξιδεύοντας και βγάζει διαρκώς νέους Καραγκιοζοπαίχτες αρχίζοντας από τα Γιάννενα, την Πρέβεζα, τον Κραβασαρά και καταλήγοντας και πάλι στην Πάτρα όπου εκεί αρχίζει η δράση του Μίμαρου.
Στην Ηπειρώτικη σχολή του Καραγκιόζη πέρασαν αρχικά ο Ιάκωβος που έπαιζε στο Σαράι του Αλή Πασά στα Γιάννενα και μετά από αυτόν συνέχισαν και άλλοι της Ηπειρώτικης Σχολής Καραγκιόζη όπως ο Ηλίας (άγνωστα λοιπά στοιχεία), ο Βασίλης Τσίλιας, Λιάκος Κονιτσιώτης, ο Θωμάς Αρσενίου, ο Κουλούρας (αγνώστων λοιπών στοιχείων), ο Μπασιάκος (αγνώστων λοιπών στοιχείων), ο Γιάννης Ρούλιας, ο Μέμος Χριστοδούλου και ο Βασίλης Λιάκος. Νεότεροι Καραγκιοζοπαίχτες ήταν ο Τάσος Ασωνίτης που ήρθε από την Μ. Ασία και έπαιζε στην Πρέβεζα από το 1922 έως και το 1960 και ο Κώστας Ρήγας που έδρασε στα Γιάννενα μέχρι την δεκαετία του 1990.
Τελευταίος Καραγκιοζοπαίχτης του Ηπειρώτικου Καραγκιόζη είναι ο Γιώργος Ηπειρώτης γεννημένος το 1978 και αυτοδίδακτος στην τέχνη του θεάτρου Σκιών που μέχρι και την συγγραφή του παρόντος παρουσιάζει παραστάσεις Καραγκιόζη σε όλη την Ελλάδα και κατασκευάζει φιγούρες για συλλέκτες και παίκτες τόσο στην Ελλάδα όσο και στο Εξωτερικό.
Στον Ελληνικό Καραγκιόζη υπήρξαν μεγάλες μεταρρυθμίσεις, προσθήκες και καινοτομίες.
Κυριότερες είναι:
·        Προσθήκη πάνω από 400 χαρακτήρες νέων φιγούρων - (ο τούρκικος Καραγκόζ έχει πολύ λίγες φιγούρες).
·        Προσθήκη σούστας (λαβής με μεντεσέ που επιτρέπει την κίνηση από τις δυο πλευρές της φιγούρας) - (ο τούρκικος Καραγκόζ είχε μόνο μιας πλευράς κίνηση της φιγούρας).
·        Μεγαλύτερο μπερντέ με μήκος έως και 6 μέτρα - (ο τούρκικος Καραγκόζ έχει μήκος μπερντέ λιγότερο από 1 μέτρο).
·        Μεγαλύτερες φιγούρες ύψους μέχρι και 1,5 μέτρων - (ο τούρκικος Καραγκόζ έχει φιγούρες ύψους περίπου 30 εκατοστών).
·        Φωτισμός με ηλεκτρικούς λαμπτήρες του μπερντέ - (ο τούρκικος Καραγκόζ μέχρι και πρόσφατα συνέχιζε να παίζει με λυχνάρια).
·        Πάνω από 200 νέα έργα με ρεπερτόριο κωμωδιών, ηρωικών, μυθιστορηματικών, εκπαιδευτικών, μουσικών, κοινωνικών, μυθολογικών κ.α έργων - (ο τούρκικος Καραγκόζ έχει πολύ λίγα έργα που μόνιμα σατιρίζουν τον Λαό).
Ο Καραγκιόζης στην Ελλάδα συντέλεσε στην επιβίωση και αναβίωση της Λαογραφίας μας, της Παράδοσης, της Πολιτιστικής μας Κληρονομιάς, της Ιστορίας μας, της Πίστης μας, των Γραμμάτων και της Ελευθερίας μας που μέσω των έργων του κράτησε αγνά όλα τα παραπάνω στοιχεία και ατόφια τα μεταλαμπαδεύει από γενιά σε γενιά μέσα από τις παραστάσεις του.
Σε κάθε περίοδο κρίσης, σε κάθε πόλεμο, σε κάθε ξένη κατοχή και σε κάθε άδικη μορφή εξουσίας ο Καραγκιόζης μας δεν λύγισε, δεν συμβιβάστηκε και με ορθωμένο ανάστημα κρατούσε την Ελλάδα μας ψηλά.
Αν θέλουμε όμως να χωρίσουμε την εποχή του Καραγκιόζη σε περιόδους θα το κάναμε ίσως ως εξής:
1850 -1880: Ο Καραγκιόζης αυτής της εποχής τουρκοφέρνει έντονα και αντιμετωπίζει την περιφρόνηση των αστών που θέλουν δυτικό θέατρο αλλά και του λαού που συχνά πήγαινε εκεί μην έχοντας που αλλού να πάει.
Για μια περίοδο δημιουργείται η εντύπωση πως ο Καραγκιόζης είναι ένα θέαμα καταδικασμένο να σβήσει κάτω από την αδιαφορία και τις επιθέσεις.
Εκείνη την εποχή πρέπει να ήταν ακόμα βωμολόχος, αν κρίνουμε από το περιστατικό με ήρωα τον Μακρυγιάννη που αναφέρει ο Ν.Πολίτης όταν σε μια παράσταση Καραγκιόζη που παρακολουθούσαν και γυναίκες το θέαμα εμφανιζόταν ιδιαίτερα σεμνότυφο με αποτέλεσμα να αγανακτήσει ο Μακρυγιάννης που αφού έβγαλε έξω τις γυναίκες, υποχρέωσε τον Καραγκιόζη « να πει αυτά που ήξερε».
1880 — 1910: Εκεί που ο Καραγκιόζης έμοιαζε πως θα σβήσει αρχίζει με μια η τρομερή του άνθιση.
Τότε εξελληνίζεται και αρχίζει να μιλά στον λαό για πράγματα οικεία, παίρνοντας τα θέματα του από την καθημερινή ζωή κι άλλοτε από τα παραμύθια ή από ιστορίες ηρωικές, μη διστάζοντας να έχει στο ρεπερτόριό του ακόμα και αρχαίες τραγωδίες.
Πρωταγωνιστής σε αυτή την ανάπτυξη θεωρείται ο καραγκιοζοπαίχτης Μίμαρος (1861-1912) από την Πάτρα.
Το κοινό της εποχής είναι έντονα λαϊκό, αλλά και τρομερά ευαίσθητο πράγμα που υποχρέωσε τον καραγκιοζοπαίχτη να είναι πολύ προσεκτικός στα καλαμπούρια και στο λόγο του ξεπερνώντας έτσι τον βωμόλοχο προηγούμενο χαρακτήρα του.
1915 – 1940: Η Τρίτη περίοδος του θεάτρου σκιών που θεωρείται και η περίοδος της τελειοποίησης κατά την οποία κυριαρχούν οι μεγάλες προσωπικότητες των καραγκιοζοπαιχτών.
Οι φιγούρες που παλαιότερα ήταν από τενεκέ ή χαρτόνι, τώρα γίνονται από δέρμα και είναι χρωματιστές.
Η σκηνή του έχει μεγαλώσει, τα έργα έχουν εμπλουτιστεί και ολοκληρωθεί.
Η προοδευτική αστική τάξη έχει αρχίσει να ενδιαφέρεται για αυτή τη γνήσια μορφή τέχνης που ξεφεύγει από τα καθιερωμένα.
Παραστάσεις Καραγκιόζη δίνονται παντού αφού η μεταφορά του θεάτρου είναι πολύ εύκολη.
Το 1924 με 1925 εμφανίζονται για πρώτη φορά φυλλάδια με έργα του Καραγκιόζη και με ενδιαφέρουσες εικονογραφήσεις.
Ο Καραγκιόζης θεωρείται πλέον αρκετά αξιοπρεπές θέαμα.
1940 έως σήμερα : Στη γερμανική κατοχή ο Καραγκιόζης αναλαμβάνει αντιστασιακό ρόλο και εμψυχώνει το λαό, γίνεται μια μοναδική σπίθα κεφιού, με τα ηρωικά του έργα σκορπά την ελπίδα στους σκλαβωμένους Έλληνες.
Αρκετές μάντρες ή αλλιώς καραγκιοζομάγαζα όπως τα ονόμαζαν γίνονται τόπος συγκέντρωσης αντιστασιακών.
Στη δεκαετία του ’50 για πρώτη φορά δίνονται παραστάσεις στην Ευρώπη και στην Αμερική ξυπνώντας το ενδιαφέρον των ξένων.
Στο εσωτερικό όμως ο Καραγκιόζης απέκτησε ένα παντοδύναμο και νεοφερμένο εχθρό, τον κινηματογράφο με αποτέλεσμα το κοινό του να συρρικνώνεται.
Με την ανοικοδόμηση της Αθήνας, τα περισσότερα θέατρα κλείνουν και όλοι οι διαθέσιμοι χώροι δίνονται αντιπαροχή για ανέγερση πολυκατοικιών.
Στη δικτατορία ο Καραγκιόζης δίνει το δικό του αγώνα αφού στον ελεύθερο λόγο του δεν χωράει λογοκρισία, μπορεί να λέει τα πράγματα με το όνομά τους.
Η τηλεόραση και οι σύγχρονες συνθήκες ζωής έρχονται να δώσουν καίριο πλήγμα στο θέατρο του Καραγκιόζη κι έτσι στη δεκαετία του ’70 φαίνεται πως η τέχνη του Καραγκιόζη εξαφανίζεται.
Σήμερα τα μόνιμα θέατρα Καραγκιόζη είναι λιγοστά αν και το κοινό σε κάθε ευκαιρία σπεύδει να απολαύσει το μαγικό κόσμο της σκιάς.
Τις περισσότερες φορές διάφοροι Σύλλογοι και λιγοστοί Δήμοι διοργανώνουν περιστασιακές εκδηλώσεις που μερικές φορές περιλαμβάνουν στο πρόγραμμά τους, παραστάσεις του θεάτρου Σκιών.
Ατυχές δε είναι και η αρνητικά προκατειλημμένη μη αποδοχή του Καραγκιόζη από την πλειάδα των Εκπαιδευτικών στα Σχολεία κυρίως της Πρωτοβάθμιας αλλά και της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης όπου απαξιώνουν τον Καραγκιόζη ο οποίος παρά του ότι αποτελεί ένα θέαμα παιδαγωγικό και εκπαιδευτικό αλλά και οικονομικό για τον μαθητή επιμένουν να αποτρέπουν τις προτάσεις των Καραγκιοζοπαιχτών για  Παραστάσεις Καραγκιόζη στο σχολείο.
Οι αγνοί και γνήσιοι Καραγκιοζοπαίχτες αν και ελάχιστοι προσπαθούν να Κρατήσουν ζωντανή την λαϊκή μας παράδοση και τον Καραγκιόζη προσπαθώντας να διαχωρίσουν την θέση τους ανάμεσα σε κάποιους κερδοσκόπους αυτοαποκαλούμενους (κακώς) Καραγκιοζοπαίχτες που στόχο τους έχουν να λεηλατήσουν και να καταπατήσουν την Τέχνη αυτή έχοντας μοναδικό στόχο να βγάλουν ένα μεροκάματο της <<αρπαχτής>> ώστε να πλουτίζουν οι ίδιοι και να φτωχύνει η Τέχνη δημιουργώντας παράλληλα στο κοινό που δεν σέβονται πέπλα μυστηρίου, απέχθειας και διανόησης έτσι που ο θεατής τους να ξεμακραίνει από τον Καραγκιόζη με τους νέους να απαξιούν για την Τέχνη και τους παλιότερους  να απογοητεύονται.
Η ατυχία του Καμπούρη μας συνεχίζετε με την απαξίωσή του σε ένα ανιαρό παιδικό θέαμα από το Κράτος μας που αρνείται να αναδείξει στο βαθμό που αξίζει τον Καραγκιόζη γιατί μόνιμα αντιτίθεται στα ύπουλα συμφέροντά τους που δεν αποσκοπούν στο κοινό καλό και το συμφέρον του Λαού μας. 
Ο Καραγκιόζης μπορεί να ξυπνήσει τον Λαό και αυτό δεν συμφέρει την εξουσία.
Εκείνο όμως που έχει σημασία και που αξίζει να αναφερθεί είναι ότι ο Καραγκιόζης παραμένει η ποιο αγαπητή μορφή στην καρδιά κάθε ενός από εμάς καθώς είναι η απόλυτη έκφραση του ταλαιπωρημένου λαού, η προσωποποίηση μας και ο απόλυτος Έλληνας όλων των εποχών που ως χαμελέον ξέρει να αντέχει και να επαναστατεί χωρίς να συμβιβάζεται διεκδικώντας και κερδίζοντας το δίκιο του με αγώνα.
Έτσι λοιπόν το Ελληνικό Θέατρο Σκιών έχοντας εξαγνιστεί από τα στοιχεία του αντίστοιχου τουρκικού και αντλώντας από τους μύθους του Ελληνισμού και την νεότερη λαϊκή ποίηση και ιστορία αποτέλεσε το πρωτόλειο πλαίσιο δημιουργίας της νεοελληνικής κωμωδίας.
Όσο κι αν οι νεότεροι έχουν συνδέσει το θέατρο σκιών με κωμωδίες όπως «ο Καραγκιόζης φούρναρης», «γιατρός», «οι αρραβώνες του Καραγκιόζη» κ.ά, τα έργα που πραγματικά έγραψαν ιστορία ήταν τα ηρωικά δράματα.
Στους βαλκανικούς πολέμους, στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, το 1940 και καθ’ όλη την διάρκεια της κατοχής, αλλά και στα χρόνια της δικτατορίας, οι εποποιίες του Καπετάν Γκρη, του Κατσαντώνη, η θυσία του Αθανάσιου Διάκου, ο Γέρος του Μοριά, η αντίσταση του Γκούρα στην ακρόπολη, έδωσαν διέξοδο στις πιέσεις που δεχόταν ο Ελληνικός Λαός και κυρίως την ελπίδα ότι όπως ο Καραγκιόζης, που παρά τις δυσκολίες επιβιώνει έτσι και ο Ελληνισμός εν τέλει θα την «σκαπουλάρει» και θα υπάρξει ζων.
Τις ειρηνικές πάλι περιόδους το Καραγκιοζοθέατρο λειτουργούσε ως βαρόμετρο των προβλημάτων και των αιτημάτων των λαϊκών τάξεων. Σατιρίζοντας κάθε επίκαιρη κατάσταση αδιαλλαξίας της εξουσίας.
Γι’ αυτό και υπήρχε μια σχέση αφοσίωσης του κόσμου με τους παίκτες του Καραγκιόζη που στις ένδοξες μέρες του ήταν πραγματικοί σταρ.
Τον Χειμώνα στα καφενεία και τα Καλοκαίρια στις μάντρες ο Καραγκιόζης έδινε χρόνο με τον χρόνο μάθημα επιβίωσης και διασκέδαζε μικρούς και μεγάλους.
Έργα με συνήθη διάρκεια μιας ώρας, με τα τραγούδια (τσάμικα, καντάδες και ρεμπέτικα) και τις μουσικές, κρατούσαν δυόμιση ώρες σε μια γνήσια λαϊκή μυσταγωγία το κοινό με αμείωτο ενδιαφέρον.
Αυτός είναι ο Καραγκιόζης μας, απλός, σκυφτός, ταπεινός και φτωχός που πάντα είναι πρόθυμος να μας διασκεδάσει και αρκείτε αμοιβής του το να ακούει τα γέλια μας.
Ας αναρωτηθούμε λοιπόν εμείς τι είμαστε γι’ αυτόν και το σημαντικότερο τι είμαστε για εμάς τους ίδιους! Έτσι που να μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα έχουμε συνέχεια και δεν θα χαθούμε όπως το θέλουν οι Ανθέλληνες. Ο Καραγκιόζης μπορεί να διασκεδάσει και να μορφώσει τα παιδιά μας αλλά και εμάς του ίδιους ανθρώπινα και Ελληνικά.
Όσο υπάρχει το φως θα υπάρχει και η σκιά!
Όσο υπάρχει το άδικο θα υπάρχει και ο Λαός!
Όσο υπάρχει σκιά και Λαός θα υπάρχει ο Καραγκιόζης!


                                               Γιώργος Ηπειρώτης 



 

Πηγές Κειμένου από Βιβλιογραφίες & Κείμενα Internet.


ΠΡΟΣΠΑΘΩ ΝΑ ΑΝΑΝΕΩΝΩ

ΤΟ BLOG ΜΟΥ ΣΥΝΕΧΩΣ

ΜΕ ΝΕΟ ΥΛΙΚΟ!

Ωστόσο για φιγούρες και οποιοδήποτε υλικό του Θεάτρου Σκιών που επιθυμείτε και δεν βρήκατε αναρτημένο στο Blog μου παρακαλώ επικοινωνήστε μαζί μου.

ΜΙΑ ΑΛΗΘΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΑΣ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙ !!!

Πριν από λίγες μέρες ένα μικρό παιδάκι επικοινώνησε μαζί μου για να αποκτήσει κάποιες φιγούρες μου, ήταν βέβαιο ότι αυτό το μικρό παιδάκι που δεν γνωρίζω και δεν με γνωρίζει από κοντά έχει τον ίδιο φίλο με εμένα, ποιον άλλο από τον Καραγκιόζη!

Τελικά ο πιτσιρικάς έγινε και δικός μου φίλος!

Δυστυχώς όμως αυτό το γλυκό παιδάκι που έχει τόση αγάπη για όλους μας δυσκολεύεται να γίνει φίλος με την Ζωή! και αυτό γιατί πάσχει από Λευχαιμία και δυστυχώς καθημερινά αγωνιά αν θα μπορεί και την επόμενη μέρα να παίξει με τις φιγούρες του… αν θα μπορεί και πάλι να κοιτάξει τα μάτια των γονιών του και να ακούσει τις φωνές τους να του λένε πόσο πολύ το αγαπάνε!

Η ζωή επέλεξε να περάσει αυτό το παιδάκι από αυτή την σκληρή δοκιμασία κι όμως το μικρό αυτό παιδί στέκεται δυνατό και με χαμόγελο ρεαλισμού αντιστέκεται στην ασθένειά του!

Πριν μάθω για το μαρτύριό του όταν του έστειλα τις φιγούρες που του αρέσανε ζούσα με την ψευδαίσθηση ότι με την πράξη μου αυτή το είχα κάνει πολύ χαρούμενο και έλεγα μέσα μου ότι έκανα ότι καλύτερο μπορούσα… στην συνέχεια όμως μελαγχόλησα όταν έμαθα ότι η πραγματική χαρά του θα ήταν αν έβρισκε κάποιον που α τον νοιάζονταν και που ανώδυνα θα του προσέφερε ζωή ως Δότης Μυελού των Οστών!

Πολλοί από εμάς θα έχουμε ανατριχιάσει στην άσχημη ιδέα της Λευχαιμίας κι όντως θα παρακαλούμε τον Θεό να μην ζήσουμε κάτι τέτοιο ή θα τον δοξάζουμε που δεν ζήσαμε αυτή την κόλαση μέχρι σήμερα…

Το παιδάκι αυτό όμως παρακαλεί τον Θεό να ζήσει και αυτό εξαρτάται και από εμάς τους ίδιους… Μην απορείτε για αυτά που γράφω… Ρίξτε μια ματιά σ αυτό τον σύνδεσμο http://www.bestrong.org.gr/el/learncancer/treatment/stemcellandbonemarrowtransplants/donorofmarrow/

και αν νομίζετε ότι μπορούμε να απαλλάξουμε αυτό το μικρό παιδί και δυστυχώς πολλούς ακόμα συνανθρώπους μας από αυτό το μαρτύριο ας γίνουμε ΔΟΤΕΣ ΜΥΕΛΟΥ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ.

Δεν θα κάνουμε απλά κάτι σπουδαίο και μοναδικό για εκείνους που εκλιπαρούν να τους δώσουμε την ευκαιρία να ζήσουν αλλά θα κάνουμε μια πράξη που θα μας γεμίσει αγάπη, ευγένεια και σεβασμό πρώτα απ’ όλα για τους εαυτούς μας και μετά για τους συνανθρώπους μας!

Ας νιώσουμε πραγματικά άνθρωποι προσφέροντας Ζωή στους συνανθρώπους μας την ίδια στιγμή που δεν θα ρισκάρουμε και δεν θα χάσουμε τίποτα περισσότερο από ελάχιστες στιγμές του χρόνου μας!

Φιλικά και με κάθε σεβασμό απέναντι στον μικρό μου φίλο και όλους τους πάσχοντας και μη συνανθρώπους μας.

Γιώργος Ηπειρώτης